Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Przysusze

POSTANOWIENIE

Dnia 16 września 2025 roku

Sąd Rejonowy w Przysusze I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący SSR Robert Wójcik

Protokolant: sekretarz sądowy Karolina Piejak

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2025 roku w P.

sprawy z wniosku: A. K.

z udziałem: Z. K. (1), M. Z., M. F., D. Z., J. G., M. P.

o zmianę postanowienia sygn. I Ns 74/04 o stwierdzenie nabycia spadku po Z. K. (2)

postanawia:

I.  oddalić wniosek;

II.  orzec, że wnioskodawca i uczestnicy ponoszą we własnym zakresie koszty postępowania związane z udziałem w sprawie.

Sygn. akt: I Ns 187/25

UZASADNIENIE

(postanowienia z dnia 16 września 2025r.)

Wnioskiem z dnia 26 maja 2025 r. (data prezentaty Sądu) A. K. zwrócił się
o zmianę części postanowienia Sądu Rejonowego w Przysusze w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po Z. K. (2), wydanego w dniu 25 marca 2004 roku pod sygn. akt I Ns 74/04, w ten sposób, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne położone w gminie G. dziedziczą z mocy ustawy mąż W. K. oraz syn A. K. po ½ części.

W uzasadnieniu wnioskodawca podał, że we wskazanym wyżej postanowieniu z dnia
25 marca 2004r. Sąd Rejonowy w Przysusze stwierdził, że gospodarstwo rolne położone
w gminie G., wchodzące w skład spadku po zmarłej 23 października 1996 r. Z. K. (2), dziedziczy z mocy ustawy mąż W. K. w całości.

Wnioskodawca podniósł, że wniosek jest zasadny z uwagi na fakt, że w chwili śmierci matki obowiązywał art. 1059 §1 k.c., który powoływał do dziedziczenia z mocy ustawy wchodzącego w skład spadku gospodarstwa rolnego dzieci spadkodawcy, jeżeli te spełniają wymienione tam przesłanki. Wnioskodawca twierdził, że jako jedyny spośród dzieci spadkodawczyni, obok jej małżonka W. K., spełnia te przesłanki, powołując się na fakt posiadania wykształcenia rolniczego, wykonywanie pracy zawodowej związanej
z prowadzeniem produkcji rolnej, z także pracę w gospodarstwie rolnym rodziców. Następnie wnioskodawca stwierdził, że dowiedział się, iż nie dziedziczy gospodarstwa rolnego po swojej matce w dniu, w którym otrzymał kopię protokołu i odpis postanowienia z dnia
25 marca 2004 r. (sygn. akt: I Ns 74/04), a także, że nie wie dlaczego jego siostra
w zapewnieniu spadkowym w powyższej sprawie zeznała nieprawdę odnośnie jego pracy zawodowej i zataiła fakt posiadania przez niego wykształcenia rolniczego oraz pracy
w Państwowym Gospodarstwie Rolnym, a nie sprostowali tego pozostali obecni na sali rozpraw.

Uczestniczka postępowania M. Z. negatywnie ustosunkowała się do wniosku, wymieniając kolejno argumenty przeciwko wnioskowi A. K.. Stwierdziła, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Przysusze sygn. akt. I Ns 74/04 gospodarstwo rolne położone na terenie gminy G. odziedziczył z mocy ustawy W. K. w całości, a syn spadkodawczyni Z. A. K. - był uczestnikiem postępowania spadkowego i nie składał wniosków procesowych, a także nie wniósł odwołania od postanowienia w ustawowym terminie. Ponadto podniosła, że w czasie trwania postępowania A. K. miał ukończone 52 lata, mieszkał poza domem rodzinnym i nie był zainteresowany prowadzeniem gospodarstwa rolnego w G., które, jak wskazywała, było typowym rodzinnym gospodarstwem rolnym prowadzonym przez rodziców z pomocą dzieci, a brat - A. K. - uczęszczał do technikum rolniczego i zamieszkiwał w związku z tym przez 5 lat w internacie, a zatem mógł pomagać w jego prowadzeniu w okresie wakacyjnym. Następnie stwierdziła, że od 1972r. A. K. przebywał poza domem rodzinnym i nie uczestniczył w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Nie kwestionując kwalifikacji brata, uczestniczka dodała, że nie było jego celem zawodowym prowadzenie rodzinnego gospodarstwa rolnego razem z ojcem, a także, że nie wnioskował on
o jego współdziedziczenie. Na koniec uczestniczka podniosła, że z wniosku A. K. zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe po zmarłym 10 stycznia 2019 r. W. K. sygn. akt I Ns 406/19, zakończone postanowieniem Sądu Rejonowego w Przysusze
z dnia 23 grudnia 2019 r,, w którym Sąd odrzucił wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po Z. K. (2).

Uczestnik Z. K. (1) przyłączył się do wniosku;

Uczestniczka M. F. sprzeciwiła się wnioskowi.

Pozostali uczestnicy postępowania nie zajęli stanowiska w sprawie pozostawiając wniosek do uznania Sądu.

Sąd ustalił, co następuje:

Przed Sądem Rejonowym w Przysusze pod sygn. akt I Ns 74/04 toczyło się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej 23 października 1996r. Z. K. (2), zakończone postanowieniem z dnia 25 marca 2004r., w którym Sąd Rejonowy w Przysusze stwierdził, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne położone w gminie G. dziedziczy z mocy ustawy mąż W. K. w całości.

A. K. był uczestnikiem tegoż postępowania, prawidłowo zawiadomionym
o terminie rozprawy, jednak nie stawił się na terminie rozprawy.

(dowód: znajdujące się w aktach sprawy I Ns 74/04 Sądu Rejonowego w Przysusze: postanowienie z dnia 25 marca 2004 r. k. 20, potwierdzenie odbioru zawiadomienia wraz
z doręczeniem odpisu wniosku dla A. K. k.13, protokół z rozprawy z dnia 25 marca 2004r. k.17).

A. K. w dacie otwarcia spadku po Z. K. (2), tj. 23 października 1996r. spełniał ustawową przesłankę do dziedziczenia gospodarstwa rolnego po matce w postaci posiadania przygotowania zawodowego do produkcji rolnej.

(dowód: świadectwo ukończenia technikum rolniczego k.7)

Z wniosku A. K. z dnia 08 października 2019r. (data prezentaty Sądu), Sąd Rejonowy w Przysusze I Wydział Cywilny sygn. akt: I Ns 406/19 wydał w dniu 22 grudnia 2019r. postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po W. K.. W pkt. II tegoż postanowienia wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po Z. K. (2) został odrzucony z uwagi na prawomocne orzeczenie w tej sprawie wydane w sprawie I Ns 74/04.

(dowód: dokumenty zgromadzone w aktach sprawy I Ns 406/19).

Na rozprawie w dniu 15 lipca 2025r. A. K. argumentował swoją nieobecność na rozprawie w sprawie I Ns 74/04 innymi ważniejszymi sprawami w firmie, w której wówczas pracował, zaś w piśmie z dnia 20 sierpnia 2025r. podniósł, że otrzymał zawiadomienie o rozprawie z nieobowiązkowym stawiennictwem i nie pojawił się na niej ze względu na znaczną odległość Sądu od miejsca jego zamieszkania.

(dowód: protokół z rozprawy z dnia 15 lipca 2025r. - k. 30v, 31v.; 00:20:56 - 00:39:53, 01:22:06 – 01:30:21, pismo A. K. z 20 sierpnia 2025 r. k.35)

W dniu 13 stycznia 2020r. (data prezentaty Sądu) wnioskodawca A. K. zwrócił się o wydanie odpisu prawomocnego postanowienia w sprawie I Ns 74/04, i odpis taki został mu doręczony 21 lutego 2020r.

(dowód: znajdujące się w aktach sprawy I Ns 406/19 Sądu Rejonowego w Przysusze: wniosek A. K. o odpis prawomocnego postanowienia k. 28, doręczenie k. 31, elektroniczne potwierdzenie odbioru A. K. k. 34).

Od daty otrzymania prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. K. (2) sygn. akt: I Ns 74/04 tj. od dnia 21 lutego 2020r., A. K. nie podejmował żadnych czynności procesowych, aż do dnia złożenia wniosku w niniejszej sprawie (okoliczność bezsporna).

Powyższe ustalenia faktyczne Sąd poczynił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach spraw: I Ns 74/04, I Ns 406/19, co do których uczestnicy nie zgłaszali zastrzeżeń
z wyłączeniem A. K. i Z. K. (1), którzy początkowo kwestionowali, aby byli zawiadomiony o terminie rozprawy jaka się toczyła w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po Z. K. (2) (sygn.. I Ns 74/04), jednakże po okazaniu dokumentów potwierdzenia odbioru korespondencji ostatecznie przyznali, że otrzymali zawiadomienie. W ocenie Sądu brak jest jakichkolwiek powodów do kwestionowania prawdziwości dokumentów znajdujących się
w aktach spraw sygn. I Ns 74/04, sygn. I Ns 406/19.

Dowody tak z dokumentów urzędowych jak i prywatnych znajdujących się w aktach spraw sygn.: I Ns 74/04, I Ns 406/19 Sąd uznał za autentyczne i wiarygodne. Nie ujawniły się też jakiekolwiek okoliczności podważające moc dowodową tych dokumentów, które należałoby brać pod uwagę z urzędu. Stąd omawiane dokumenty urzędowe stanowiły dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone (art. 244 § 1 k.p.c.) a dokumenty prywatne stanowiły dowód tego, że osoby, które je podpisały, złożyły oświadczenia zawarte
w dokumencie (art. 245 k.p.c.).

Sąd uznał za wiarygodne zeznania wnioskodawcy A. K. jedynie w części,
w której nie pozostawały w sprzeczności z dokumentami znajdującymi się w aktach spraw sygn. I Ns 74/04 oraz sygn. I Ns 406/19 oraz poparte zostały dokumentem w postaci: świadectwa ukończenia technikum rolniczego z 27 maja 1972r, oświadczenia o zatrudnieniu w gospodarstwie rolnym, świadectwa pracy w Państwowym Gospodarstwie Rolnym
w B., świadectwa pracy w Państwowym Gospodarstwie Rolnym w Z., Spółdzielni Produkcji Rolnej (...) (k. 7-12).

Sąd zważył, co następuje:

Wnioskodawca domagał się w niniejszym postępowaniu zmiany prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w trybie art. 679 k.p.c. Przepis ten przewiduje odmienne możliwości zmiany orzeczenia w zależności od tego, czy osoba żądająca zmiany orzeczenia była uczestnikiem pierwotnego postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, czy też nie uczestniczyła w tym postępowaniu. Osoba, która żąda zmiany postanowienia
o stwierdzeniu nabycia spadku, a była uczestnikiem postępowania, musi oprzeć swoje żądanie na podstawie, której nie mogła powołać w tym postępowaniu, a po drugie wniosek o zmianę musi złożyć przed upływem roku od dnia, w którym tę możność uzyskała. Natomiast osoba niebędąca uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku nie jest ograniczona ani terminem, ani też koniecznością powołania podstawy do żądania zmiany prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, o której nie wiedziała w toku tego postępowania.

A. K. był uczestnikiem postępowania sygn. I Ns 74/04, w którym wydano postanowienie, będące przedmiotem jego wniosku. Zasadne jest więc zastosowanie ograniczenia, o którym mowa w art. 679 § 1 zd. 2 k.p.c. Należy zatem stwierdzić, że roczny termin na złożenie wniosku o zmianę postanowienia stwierdzającego nabycie spadku stosownie do dyspozycji art. 679 § 1 k.p.c., na który wnioskodawca się powołuje, upłynął 19 lutego 2005 roku ( 1 rok + dzień odbioru korespondencji o terminie rozprawy w sprawie I Ns 74/04 - 19 luty 2004r. k. 13 akt sprawy I Ns 74/04).

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, należy podkreślić, że postępowanie o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku, o którym mowa w art. 679 k.p.c., nie służy naprawianiu błędów w postępowaniu spadkowym i nie może być wykorzystywane jako środek do usunięcia skutków bezczynności lub błędów uczestników postępowania spadkowego, czy też skutków ich nieznajomości prawa ani nawet uchybień sądu. Mimo że jest postępowaniem autonomicznym, ma ono jednak charakter “wznowieniowy”. Postanowienie SN z 15.12.2017r., sygn. III CSK 308/17, LEX nr 2447326, oraz powołane w jego uzasadnieniu postanowienia SN: z 13.10.2004r., III CK 82/03, LEX nr 589986; z 6.06.2007r., III CSK 19/07, LEX nr 461589; z 23.11.2011r., IV CSK 141/11, LEX nr 1111010; z 21.12.2011r., IV CSK 199/11, LEX nr 1131131; z 15.01.2016r., I CSK 1079/14, LEX nr 1977914; z 29.04.2016r., I CSK 298/15, LEX nr 2043732.

Z art. 679 k.p.c. wynika jednoznacznie ścisłe powiązanie uprawnienia żądania zmiany postanowienia z podstawą, która nie mogła być powołana przez zainteresowanego
w poprzednim postępowaniu, w którym brał udział. Strona wnosząca o zmianę postanowienia spadkowego powinna wykazać, że powołane przez nią fakty i dowody, które mają uzasadniać żądanie zmiany, pozostawały poza jej dostępem podczas poprzedniego postępowania, przy uwzględnieniu, że chodzi o obiektywną możliwość ich powołania. (vide: postanowienie SN
z 11.09.2014r., III CSK 239/13, LEX nr 1523438.

W ocenie Sądu przesłanka wykazania podstawy żądania - podstawy, której zgodnie
z dyspozycja art. 679 k.p.c nie można było powołać w poprzednim postępowaniu
o stwierdzenie nabycia spadku - nie została przez wnioskodawcę A. K. spełniona ani też nie został zachowany roczny termin do żądania zmiany postanowienia.

Zważywszy na wyjątkowy charakter postępowania uregulowanego w art. 679 k.p.c. oraz konieczność spełnienia określonych tam przesłanek, przede wszystkim istnienie podstawy, której uczestnik pierwotnego postępowania nie mógł w nim podnieść, mając na uwadze obiektywną możliwość jej podniesienia, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem wnioskodawcy, że podstawą taką był po jego stronie brak dostatecznego rozeznania
w zakresie prawa spadkowego dotyczącego istnienia odrębnych warunków, których spełnienie było konieczne w przypadku dziedziczenia gospodarstw rolnych. Okoliczność ta stanowi jedynie skutek jego bezczynności; nic nie stało na przeszkodzie temu, aby uczestnicząc w pełni w sprawie I Ns 74/04, wnioskodawca podniósł fakt spełnienia przesłanki do dziedziczenia po matce gospodarstwa rolnego w postaci posiadanego wykształcenia rolniczego. Nieznajomość prawa nie może stanowić okoliczności uzasadniającej zastosowanie trybu postępowania z art. 679 k.p.c.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 520 §1 k.p.c., w którym mowa, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

Mając powyższe pod uwadze, Sąd Rejonowy orzekł jak w postanowieniu.